Hazine ve Maliye Bakanlığı'nden edinilen bilgilere göre, VDK vergi kaybı ve kaçağı ile mücadele süreçlerinde kullandığı yapay zeka teknolojilerinin kapsamını genişletme kararı aldı. Bu doğrultuda geliştirilen ve web uygulaması formatında hizmet verecek olan Bilinç Platformu ile vergi idaresi ve mükellefler arasında yeni bir iletişim modelinin kurulması amaçlanıyor.
PLATFORMUN TEKNOLOJİK ALTYAPISI VE İŞLEYİŞ MODELİ
Klasik denetim yöntemlerinin dışına çıkarak "ikaz denetimi" yaklaşımını esas alan platform, VDK tarafından tespit edilen risk faktörlerini doğrudan mükelleflerle paylaşacak. Bu süreçte yasal inceleme ya da cezai müeyyide aşamasına geçilmeden önce sistemin arka planında çalışan teknolojik katmanlar devreye girecek.
Sistemin ilk aşamasında 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ile birlikte vergisel konulara odaklanan makine öğrenmesi senaryoları uygulanacak. Bu analizlerin sonucunda mükelleflerin vergisel riskleri, veri temelli objektif değerlendirmeler yapılabilmesi amacıyla sayısal skorlar (puanlar) halinde gösterilecek. Skorlamanın ardından yüksek risk puanı alınan senaryolarda, mükelleflere söz konusu riskleri bertaraf edecek şekilde sistem üzerinden rehberlik yönlendirmeleri sunulacak. Bu uygulama ile birlikte VDK bünyesinde yürütülen gözetim programlarının da büyük ölçüde dijital ortama taşınması planlanıyor.
"KARŞI TARAF RİSKİ" VE FİNANSAL HAREKETLER TAKİP EDİLECEK
Bilinç Platformu, sadece mükelleflerin kendi beyan ve işlemlerini değil, ticari ilişki içinde bulundukları paydaşların durumlarını da kontrol etmelerini sağlayacak iki önemli sistemi içinde barındıracak:
-
KURGAN SİSTEMİ ENTEGRASYONU: Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin ürettiği çıktılar platforma aktarılacak. Özellikle sahte belge kullanımına yönelik riskler bu sistem üzerinden saptanacak. Mükellefler, iş yaptıkları karşı taraflardan kaynaklanabilecek olası riskleri "karşı taraf riski" başlığı altında görebilecek. Böylece mükelleflerin sadece kendi işlemleri değil, ticari ilişki içinde oldukları tarafların durumları da izlenebilecek.
BÜYÜK KAYIT DIŞILIK ÇERÇEVESİ: VDK tarafından 2024 yılında geliştirilen bu çerçeve de yeni platforma dahil ediliyor. Parasal hareketler üzerinden tespit edilen tüm riskli işlemler mükelleflerin bilgisine sunulacak. Yürüttükleri finansal işlemlerin izlendiğini ve risk durumunu görecek olan mükelleflerin, vergisel konularda daha dikkatli hareket etmeleri ve böylece kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital katman oluşturulması hedefleniyor.
TALEP EDEN MÜKELLEFLERE MÜFETTTİŞ GÖREVLENDİRİLECEK
Sistem üzerinden bilgilendirme yapılan hususları inceleyen ancak denetim gerektirmeyen durumlar hakkında ek desteğe ihtiyaç duyan mükellefler için yeni bir mekanizma kuruluyor. Bilinç Platformu üzerinden talepte bulunan mükellefler için vergisel durumlara yönelik rehberlik çalışmasında bulunmak üzere doğrudan vergi müfettişleri görevlendirilebilecek.
ŞİMŞEK: DENETİM SONRASI MÜDAHALE YERİNE DENETİM ÖNCESİ BİLİNÇLENDİRME
Yeni sisteme ilişkin açıklamalarda bulunan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Bilinç Platformu ile vergi denetiminde yeni bir anlayışın tesis edileceğini belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz. Bu dönüşüm, hem idarenin etkinliğini artıracak hem de mükellefler için daha hızlı, erişilebilir ve rehberlik odaklı bir sistemin kurulmasını sağlayacak."
