CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, domates üreticileriyle tarlada bir araya gelerek üretim sürecinde yaşanan sorunları yerinde inceledi. Gürer, artan maliyetlerin üreticiyi zorladığını vurgulayarak, “Bazı bölgelerde çiftçiler, ‘alabildiğim mazot kadar, alabildiğim gübre kadar ekim yapacağım, fazlasını ekmeyeceğim’ diyor. Bu nedenle desteklerin artırılması gerekiyor. Mazotta ÖTV ve KDV kaldırılmalı, tohum ve gübrede sübvansiyon sağlanmalı ki çiftçi üretim yapabilsin ve ülkede arz açığı oluşmasın” dedi.
Niğde’de domates üretimi yapılan bölgelerde incelemelerde bulunan Gürer, Ziraat Mühendisi Doğukan Eker ile birlikte üreticilerin karşı karşıya kaldığı tabloyu değerlendirdi. Görüşmede, girdi maliyetlerindeki artış, ürün fiyatlarındaki dengesizlik ve tarımda planlama eksikliği öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
Ekim döneminin başladığına dikkat çeken Gürer, gübre, mazot ve elektrik fiyatlarındaki artışın üretim maliyetlerini ciddi şekilde yükselttiğini belirtti. Bölgenin domates, biber ve patates üretimiyle öne çıktığını hatırlatan Gürer, üretim sürecine ilişkin belirsizliklerin çiftçiyi tedirgin ettiğini ifade etti.
Ziraat Mühendisi Doğukan Eker ise üreticilerin yaşadığı sıkıntıları ayrıntılarıyla anlattı. Girdi maliyetlerinde geçen yıla göre yüzde 35-40’a varan artış olduğunu belirten Eker, satış fiyatlarının aynı oranda yükselmediğini söyledi. Eker, “Geçen seneye göre girdi maliyetlerimiz yüzde 35-40’a kadar arttı. Bir de savaş dolayısıyla gübrelerin, katı gübrelerin ve mazotun artışı çiftçiyi çok fazla etkiledi. Ancak biz bunun karşılığını satış yaptığımızda, domatesteki kazancımızı maalesef iki senedir bulamıyoruz. İki senedir domates üreticileri kötü durumdalar. Devlet bazı konularda destek yapıyor ancak üretime destek verilirken satışta bize yardımcı olma kısmında, özellikle hasat döneminde eksik kalınıyor. Yeri geliyor bazı ürünlerimizi tarlada bırakmak zorunda kalıyoruz. Kimi zaman köylüye ‘gelin toplayabilirsiniz’ diyoruz. O derece bir duruma geliyoruz.” ifadelerini kullandı.
Bölgede ekim alanlarının daraldığını belirten Eker, üreticilerin üretimden çekilmeye başladığını vurgulayarak, “Bölgemizde çiftçi, özellikle domates çiftçisi çok zor durumda. Ekilişler de buna bağlı olarak azaldı. Üretimler azalıyor. Çiftçiler artık kendi topraklarından çekilir vaziyete gelmiş durumda.” dedi.
Tarımda planlamanın önemine işaret eden Gürer, üretim sürecinin bütüncül şekilde ele alınması gerektiğini belirterek, “Üretim öncesini, üretim sürecini ve üretim sonrasını planlarsak kendi kendine yeten bir ülke haline gelebiliriz” dedi. Eker ise bu değerlendirmeye, “Hatta fazlasını üretip ihracata yönelebiliriz” sözleriyle destek verdi.
"TÜRKİYE’DE HER YIL 23 MİLYON TON GIDA ÇÖPE GİDİYOR"
Hasat sonrası süreçte yaşanan sorunlara da değinen Gürer, ürünlerin tarlada kalmasının ciddi bir kayıp olduğunu belirtti
“Tarlada ürün yetişiyor, ancak hasat dönemi planlanamadığı zaman ürün tarlada kalıyor. Oysa işlenmiş, dondurulmuş ürünlere dönüştürülse israf olmaz. Türkiye’de her yıl 23 milyon ton gıda çöpe gidiyor. Bu israfı önlesek dışa bağımlılığımız azalır. Ancak ithalat anlayışıyla tarım sürdürüldüğünden sorunlar da artıyor. Türkiye yaklaşık 14 milyon ton domates üretiyor ve önemli miktarda ihracat yapıyor. Ancak son yıllarda üretilen domatesin fiyatı tarlada 1,5 ila 3 lira arasında değişirken, vatandaş rafta 50-60 liradan domates almak zorunda kalıyor. Burada ciddi bir sorun var. Bu sorunu düzeltmesi gereken de siyasi iktidarın doğru planlama yapması ve öngörülebilir bir politika oluşturmasıdır. Hiçbir ürünün tarlada kalmaması için önlem alınması gerekiyor.”
Mazot fiyatlarındaki artışın üretim maliyetlerine doğrudan yansıdığını belirten Eker, bir traktörün günlük yakıt tüketimi üzerinden örnek verdi. Eker, “Mazot fiyatı yaklaşık iki katına yaklaştı. Geçen yaz 45-55 lira bandında mazot alırken şu an 76 lirayı geçti, 90 liraya yaklaşacağı söyleniyor. Yaz döneminde çiftçinin maliyeti daha da artacak. Bir traktör günde yaklaşık 35-40 dekar işleyebilir ve akşama kadar yaklaşık 100 litre mazot yakar. Bu da sadece 30-40 dönüm tarlanın sürüm maliyetinin yaklaşık 9 bin liraya ulaşması demektir” dedi.
"ÜRETMEK ZORLAŞTI, ÜRETİCİ SIKINTIDA"
Girdi maliyetlerindeki artışın yanı sıra satış kanallarında yaşanan sorunların da üreticiyi zorladığını belirten Eker, desteklerin sadece üretim aşamasında değil, pazarlama ve satış süreçlerinde de sağlanması gerektiğini vurguladı. Eker, “En büyük sıkıntımız girdi maliyetlerindeki artış ve satış politikalarındaki sorunlar. Hallerde, marketlerde ve büyük fabrikaların alım fiyatlarında çiftçi emeğinin karşılığını alamıyor. Domates fidesini Tanesi 4 lira. Geçen yıl 3 liraydı. Gübrede son bir ayda önemli artışlar yaşandı. DAP gübresinin tonu 40 bin liraya, üre gübresinin tonu 33 bin liraya çıktı. Önceden alınmadıysa gübrede yüzde 40’ın üzerinde artış var. Mazot da 90 liraya doğru gidiyor. Üretmek zorlaştı. Üretici sıkıntıda. Ancak asıl önemli olan, üretilen ürünün tarlada kalmaması için bugünden önlem alınmalıdır. İsteğimiz bu yönde.” ifadelerini kullandı.
