Anayasa Mahkemesi'nden TRT İçin Kritik Kararlar

Anayasa Mahkemesi (AYM), TRT Kanunu’ndaki kamudaki taşınmazların TRT’ye bedelsiz tahsis edilmesi, TRT Genel Müdürü’ne en yüksek devlet memuru aylık ve sözleşme ücreti ödenmesine ilişkin düzenlemeleri iptal etti.

Gündem 04.06.2024, 16:33 04.06.2024, 16:36
Anayasa Mahkemesi'nden TRT İçin Kritik Kararlar

 Anayasa Mahkemesi (AYM), 703 sayılı Anayasa’da Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'deki (KHK) çok sayıda düzenlemenin iptaline karar verdi. Resmi Gazete’de yayınlanan 482 sayfalık gerekçeli kararda “hüküm” bölümü 58 sayfadan oluştu.

CHP, 2018 tarihli ilgili kararnamenin tümünün iptali için 2018 yılında AYM’ye başvurdu. 1. İstanbul 12. İş Mahkemesi ve Konya Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi de 2020 ve 2022 yıllarında itiraz yoluna başvurdu.

Başvuruları inceleyen AYM, 100’e yakın kanunda, ilgili KHK ile düzenlenen birçok kuralın iptaline karar verdi.  Bunlardan biri de 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’ndaki (TRT) düzenlemelere ilişkin oldu.

Yüksek Mahkeme, 2 Temmuz 2018 tarihli ve 703/95 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile TRT Kanunu’nda yapılan bazı düzenlemeleri anayasaya aykırı bularak iptal etti. Buna göre, Kanunun 13, 43, 37, 50, 51 ve 60’ncı maddeleri ile Geçici 14 ve 15. Maddelerini sil baştan düzenlenecek.

Karar 12 ay sonra yürürlüğe girecek. Meclis’in 4 Haziran 2024 tarihine kadar yeni bir düzenleme yoluna gitmesi gerekiyor.

"Kamudaki taşınmazlar, TRT’ye bedelsiz tahsis edilebilir" kuralı da iptal

 Buna göre, TRT Kanunun "Kamulaştırma ve taşınmaz tahsisi"ni düzenleyen 60 maddesindeki, “Kamu idarelerine ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler, görev ve faaliyetlerinde kullanılmak üzere TRT’ye bedelsiz tahsis edilebilir” kuralı yetki kanunu kapsamı dışında bulunarak iptal edildi.

TRT'nin ihale işlemlerini mevzuat kapsamı dışına çıkaran madde iptal

 Başvuru kapsamında “TRT'nin tüm işlemlerinin ihale mevzuatı kapsamı dışına çıkarılmasının keyfiliğe ve yolsuzluğa sebebiyet verebileceği” iddialarını da inceleyen AYM, TRT’nin tedarik işlerini KHK ile yeniden düzenleyen ilgili 47. maddeyi iptal etti. Yüksek Mahkeme, “Her türlü alım, satım, hizmet, danışmanlık, yapım ve taşıma işleri ile bu hususlara ilişkin ihale işlemleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir. Bu iş ve işlemler yönetmelik ile düzenlenir” maddesini yetki kanunu kapsamında bulmayarak iptal etti.

TRT Genel Müdürü’ne en yüksek devlet memuru maaşına iptal

 AYM, TRT Genel Müdürüne en yüksek devlet memuru aylık ve sözleşme ücreti ödenmesine ilişkin düzenlemeyi de iptal etti. KHK ile düzenlenen maddede, “Genel Müdüre en yüksek devlet memurunun almakta olduğu aylık ve sözleşme ücreti (ikramiye dâhil) ödenir. Aylık ödemelerinde ek gösterge, kıdem ve taban aylıkları ile sosyal yardım, zam ve tazminatlar esas alınır” ibaresi yer alıyordu.

"Personel özlük haklarının Cumhurbaşkanınca tespit edilmesi yasak alanda kalıyor"

"Personelin özlük haklarını" içeren 50. maddenin f bendinde yer alan, “Kurumun Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca tespit olunur” düzenlemesi de iptal edildi. AYM, iptale ilişkin gerekçesinde, “TRT Genel Müdürlüğünde genel idare hizmetleri sınıfına dâhil kadrolara uygulanacak ek göstergelerin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmesini öngören kural Anayasa'nın mülkiyet hakkına ilişkin düzenleme içerdiğinden KHK ile düzenlenemeyecek yasak alanda kalmaktadır” diyerek, kuralı anayasaya aykırı buldu.

Yüksek Mahkeme, TRT'de çalıştırılacak kadro karşılığı sözleşmeli personelin kamu görevlisi olduğundan atanması, hakları, ödenekleri, kadro iptali gibi hususların Yönetim Kurulu teklifiyle Cumhurbaşkanına yetki verilmesini düzenleyen kuralı da iptal etti. AYM, bu kuralı da yetki kanunu dışında buldu. 

"Sözleşmeli personel" ile "Özel hukuk hükümlerine tabi personel" kuralları sil baştan

 Yüksek Mahkeme, TRT Kanununda KHK ile yapılan değişiklikten sonra “sözleşmeli personel”, “geçici personel” ve “özel hukuk hükümlerine tabi personel” ayrımına ilişkin kuralları da sil baştan düzenleyecek iptallere gitti. Buna göre, “sözleşmeli personeli” “özel hukuk hükümlerine tabi personel” olarak değiştiren kural da yetki kanunu dışında bulunarak iptal edildi.

TRT Kanunun 51. maddesindeki “sözleşmeli personelin” ikramiyelerine ilişkin kural da 2018 yılında KHK ile “özel hukuk hükümlerine tabi personel” olarak değiştirilmişti. AYM, “Kadrolu veya özel hukuk hükümlerine tabi personele, yılda dört aylık ücret tutarını aşmamak üzere Genel Müdürün teklifi ve Yönetim Kurulunun onayı ile ikramiye verilebilir” diyen kuralda, sözleşmeli personel ibaresinin çıkarılmasını iptal etti.

Kanunun yine 50. maddesine göre, TRT’de çalıştırılan özel hukuk hükümlerine tabi personelin mali ve sosyal haklarını düzenleyen kural da “mülkiyet hakkına ilişkin düzenleme içerdiğinden” iptal edilmiş oldu.

TRT Kanununda, geçici personelin parasal haklarına ilişkin düzenlemeler de 2018 yılındaki KHK ile kaldırılmıştı. Kuralda, geçici personelin istihdam ve ücretlerine ilişkin usul ve esasların Yönetim Kurulunca tespit edileceği hüküm altına alınıyordu. AYM, geçici personelle ilgili kuralın yürürlükten kaldırılmasını da anayasaya aykırı buldu.

Kanunun yine 50. maddesinde KHK ile düzenlenen, “Genel Müdürlük personelinin görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri iddia edilen suçlara ilişkin soruşturmalar, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna göre yapılır ve bunlar hakkında soruşturma izni Genel Müdür tarafından verilir” kuralı da iptal edildi. AYM gerekçesinde, “Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlamak amacı taşımadığından KHK çıkarma yetkisinin amaç ve kapsamı içinde değerlendirilemez” denildi.

Kanunda Geçici 15. madde ile TRT’deki istihdam fazlası personelin, Devlet Personel Başkanlığına bildirilerek diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklini düzenleyen kural da iptal edildi.

TRT’nin “Şirket kurma, satın alma ve ortaklık” düzenlemesi tümüyle iptal

 AYM, TRT Kanununda “Şirket kurma, satın alma ve ortaklık” düzenlemesini içeren 37. maddesini içeren kuralı da anayasaya aykırı bularak tümüyle iptal etti. Gerekçede, “KHK çıkarma yetkisinin amaç ve kapsamı içinde değerlendirilemez” denildi. Kural, TRT Yönetim Kurulunun, özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurabileceği gibi yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilerle ortaklıklar yapabileceği, mevcut ortaklıklara veya şirketlere iştirak edebileceği, yurt içinde veya yurt dışında yerli veya yabancı ortaklıkları veya şirketleri tamamen satın alabileceği veya devralabileceğini hüküm altına alıyordu.

2018 yılındaki KHK ile değişikliğe gidilen madde şu şekildeydi:

“-Yönetim Kurulu, Kurumun amaçlarına uygun olmak şartıyla, özel hukuk hükümlerine tabi şirket kurabileceği gibi yerli veya yabancı gerçek veya tüzel kişilerle ortaklıklar kurabilir. Mevcut ortaklıklara veya şirketlere iştirak edebileceği gibi, yurt içinde veya yurt dışında yerli veya yabancı ortaklıkları veya şirketleri tamamen satın alabilir veya devralabilir.

-Kurum tarafından kurulan veya satın alınan ya da iştirak edilen şirketlerin Kurum payına bakılmaksızın, her türlü alım, satım, hizmet, danışmanlık, yapım ve taşıma işlerine ilişkin ihale işlemleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir.

-Kurumun, kendisine ait şirketlerden veya ortak olduğu şirketlerden yapacağı her türlü alım, satım, hizmet, danışmanlık, yapım ve taşıma işlerine ilişkin ihale işlemleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir. Buna ilişkin usul ve esaslar Genel Müdür teklifi ve Yönetim Kurulunun kararı ile belirlenir.

-Kurum personeli Genel Müdür onayı ile Türkiye Radyo - Televizyon Kurumuna ait şirketler ile ortak olduğu şirketlerde Yönetim Kurulu başkanı ve/veya üyesi olarak görevlendirilebilir. Diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olunmaksızın, bu kişilere ödenecek ücret görevlendirildikleri şirketin Yönetim Kurulunca belirlenir. Söz konusu personelin kadroları ve pozisyonları ile ilişkileri devam eder ve bu kadroya ilişkin haklarını almaya devam eder.”

 Emekliğe hak kazananlar ile istihdam fazlası personele ilişkin kurallar da iptal

 TRT bünyesinde çalışırken emekliliğe hak kazanan personelin iki ay içinde emekliliğe başvurması durumunda emekli ikramiyelerine ilişkin düzenlemeler getiren Geçici 14. maddedeki kural da “KHK ile düzenlenemeyecek yasak alanda” kaldığı gerekçesiyle iptal edildi.

İptal edilen kural şu şekildeydi: “Yaş haddinden emekliliğine bir yıldan daha az süre kalanlar hariç olmak üzere, yaş haddinden emekliliğine en fazla beş yıl kalanlar için yüzde 30, yaş haddinden emekliliğine beş yıldan daha fazla kalanlar için yüzle 50 fazlasıyla ödenir. Bu madde uyarınca yapılan emeklilik başvurularında emeklilik tarihi olarak daha sonraki bir tarih gösterilemez, başvurular herhangi bir kayda bağlanamaz ve geri alınamaz. Bu kapsamda emekli olan personel, emekli olduğu tarihten itibaren beş yıl içinde Kurumda yeniden istihdam edilemez.”

Yorumlar (0)
banner8
12
az bulutlu
banner9
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21