Ankara'da Kentsel Dönüşümde 'Asbest' Tehlikesi: Ayrancı'da 'Mahallede Zehir Var' Toplantısı Yapıldı

Ankara'nın Çankaya ilçesi sınırları içinde bulunan Ayrancı, Esat, Seyranbağları gibi muhitlere bağlı mahallelerin neredeyse hepsinde bina inşaatlarıyla karşılaşılıyor. Ankara'nın ilk yerleşim yerleri sayılabilecek olan bu semtlerde, kentsel dönüşüm kapsamında eski binalar yıkılarak yerine yenileri dikiliyor. Yıkılan binaların yaşı göz önüne alındığında ise en önemli gündem asbest oluyor.

Ankara 13.05.2024, 14:30 12.05.2024, 21:25
Ankara'da Kentsel Dönüşümde 'Asbest' Tehlikesi: Ayrancı'da 'Mahallede Zehir Var' Toplantısı Yapıldı

Haber.sol.org.tr'nin haberine göre; Ankara'nın Çankaya ilçesi sınırları içinde bulunan Ayrancı, Esat, Seyranbağları gibi muhitlere bağlı mahallelerin neredeyse hepsinde bina inşaatlarıyla karşılaşılıyor.

Ankara'nın ilk yerleşim yerleri sayılabilecek olan bu semtlerde, kentsel dönüşüm kapsamında eski binalar yıkılarak yerine yenileri dikiliyor. Yıkılan binaların yaşı göz önüne alındığında ise en önemli gündem asbest oluyor.

Çünkü yasal olarak 2011 yılına kadar yapı ve inşaat malzemelerinde asbest maddesinin kullanımına müsaade ediliyordu. Bu da 2011 yılından önce yapılan ve kentsel dönüşüm kapsamında yıkılan tüm binalarda asbest tehlikesi olduğu anlamına geliyor. Ancak yıkım sırasında asbest için gerekli önlemler alınmıyor. 

Ayrancı'da 'Mahallede zehir var' toplantısı

Asbest tehlikesinin tehdit ettiği semtlerden birisi de Ayrancı.

Ayrancı Semt Evi, bugün uzmanların katılımıyla asbest tehlikesi hakkında bir bilgilendirme toplantısı düzenledi.

Kimya Mühendisleri Odası Başkanı İbrahim Akyürek, Anayasa Mahkemesi eski Raportörü Ali Rıza Aydın ve Asistan Hekim Mustafa Ersözlü’nün konuşmacı olarak katıldığı toplantıya mahallelinin de yoğun bir ilgisi oldu.

'Mevzuat var ama denetim yok'

Asbestin aslında doğada bulunan bir madde olduğunu ve ısıya, aşınmaya, paslanmaya karşı dirençli olması sebebiyle tercih edildiğini belirten İbrahim Akyürek, ülkemizde 30 milyon ton rezervi olan ve kullanılması yasak olan asbestin kullanım alanları konusunda bilgi verdi.

“Kentsel tehlikeler” başlığında mevzuatın uygulanmasının önemine vurgu yapan Akyürek şunları söyledi:

“Yıkım öncesi binalarda belediye meclisinin aldığı kararla kontrol yapılması lazım. Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği gibi birçok yönetmeliğe sahip olmamıza rağmen asıl sorun denetim mekanizmalarında sıkıntı olması. Her konuda mevzuat var ama denetim yok.”

Atıkların toplanıp imha edilme süreci hakkında bilgi veren Akyürek, “Asbest temiz yazısıyla beraber o binanın yıkım kararı alınabiliyor. Söküm işlemlerinden önce risk analizi, binanın çevresi neyle kapatılacak, kapalı alansa orada bir vakum oluşturulacak mı? Bir mühendislik önlemiyle ortamdan uzaklaştırılması lazım. Londra’nın göbeğinde de hava gazı fabrikası var ama yıkmıyorlar, çevresini kapatıyorlar” dedi.

Yurttaşların bilinçlendirilmesinin öneminin altını çizen Akyürek, bilinçlendirme faaliyetlerinden sonra belediyelerin denetimlerinin de takip edilmesi gerektiğini vurguladı.

'Asbeste karşı en yaygın önlemi almak gerekir'

Asistan Hekim Mustafa Ersözlü koruyucu sağlık sisteminin önemini vurguladı.

“Hastalıkların tedaviden önce koruyucu yöntemlerle önlenmesi, koruyucu sağlık açısından ve halk sağlığı açısından önemlidir" diyen Ersözlü, şöyle konuştu:

"Bütün asbest çeşitlerinin kanserojen etkisi iyi bilinmekte. Kırsal bölgede asbest risklerini içeren toprak yapısı sebebiyle kanserin sık görüldüğü ve bu sebeple belli köylerin boşaltıldığı biliniyor. Asbest, akciğer zarında iltihaplanma ve kireçlenmeye, akciğer zarlarında sıvı toplanması, akciğer sertleşmesi ve akciğer kanserine sebep olur.

Asbeste karşı en yaygın önlemi almak, maruziyeti sıfırlamayı amaçlamak gerekir. O bölgenin çevresini ulaşıma kapatmak, çalışanların işyeri güvenliğini almasını sağlamak, hafriyatın ıslatarak tahliyesinin sağlanması, ıslak şekilde yapılsa dahi oradan alınan malzemelerin nerede depolanacağının belirlenmesi gerekiyor."

'Kullanımı yasak ama üretimi yasaklanmıyor'

Bu tür toplantıların çaresizlik hissine karşı umudu geri getirmeyi amaçladığını belirten Anayasa Mahkemesi Eski Raportörü Ali Rıza Aydın, "Hukuken umut yaratma bölümünü anlatacağım ama bunun altından nasıl kalkacağımızı da sonuç bölümünde bağlayacağım" dedi.

Yaşam hakkının tüm dünyada hukuk yoluyla koruma altına alınan kavram olduğunu aktaran Aydın, Türkiye Cumhuriyeti anayasasında da olduğu gibi diğer anayasalarda da yaşam hakkına koşut olarak sağlıklı ve dengeli çevrede yaşam hakkının devreye sokulduğunu vurguladı.

Aydın, asbest kullanımının hukuksal düzenlemelerle yasaklandığını ancak üretiminin yasal olduğu belirterek, çelişkiye dikkat çekti:

"Asbest, üretimi fazla olan ve birçok sektörde kullanılan bir malzeme. Bunun nedeni büyük sermayenin asbestin üretimi ve kullanımı üzerinden müthiş rantlar sağlaması. Türkiye’de inşaat sektöründe asbest üzerinden büyük bir rant var. Hâlâ yaşamakta olan Dünya Asbest Birliği diye bir birlik var. Yani uluslararası sermayenin kurduğu bir birlik var. Bu birlik bir yandan da asbestin ne kadar sağlıklı ve faydalı olduğuna dair raporlar üretiyor. Çelişki olarak da Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi sayfalar dolusu standartlar yayınlıyorlar ki AB’nin de uluslararası sermayenin bir uzantısı olduğunu biliyoruz. Bu çelişkiyi görmemiz gerekir nitekim yasağa rağmen ne durumdayız sorusunun karşılığı da burada karşımıza çıkacak. Evet asbest kullanımı yasak ama asbest üretimi yasaklanmıyor. Sayfalar dolusu hukuksal düzenlemeler ve planlamalar yapılıyor ama sermaye birlikler yoluyla tüm dünyada asbesti kullanmak için sömürü araçlarından biri olarak duruyor."

'Buradaki muhatabımız Çankaya Belediyesi'

Sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşam hakkı için anayasa ile birlikte çevre hukuku, iş hukuku, afet hukuku ve imar hukuku gibi birçok hukuk alanı olduğunu ifade eden Aydın, sürece ve ilgili yönetmeliklere dair şöyle konuştu:

"Devlete ait yönetim ve denetim mekanizmalarıyla birlikte asbestin yasaklanması elzemdir. Devlet mutlaka devrede olacak. Ancak devlet sadece bakanlıklardan ibaret olmadığı ve il, ilçe, büylükşehir belediyeleri de devrede olduğu için halk olarak muhatap olduğumuz ilk kurum belediye oluyor. Bizim buradaki muhatabımız da Çankaya Belediyesi.

Bu çalışmaların kamu kurumu olan meslek kuruluşlarına yani Tabip Odası, Kimya Mühendisleri Odası'na yaptırılması gerekirdi. Anayasa ve yasalar onlara bu görevi vermişti, fakat şimdi devre dışı bırakıldılar. 2021 yılında ilk kez Türkiye’de konuyu bütünsel olarak ele alan bir yönetmelik çıkarıldı. Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik. Sayfalar, maddeler dolusu bir yönetmelik... Bu yönetmeliğin içine asbestle ilgili kendinden önce çıkan birçok yönetmeliği tane tane yazdılar. Bunları kime söylediler? Belediyeler, bakanlıklar, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını dışarıda bıraktıkları için müteahhitlere ve müellif denen müteahhitlerle devlet arasındaki kişilere söylediler, kontrolü yapmak zorunda olan yetkili belgesine sahip laboratuvarlara ve işçilere söylediler.

Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik de önemli. Bu atıklar nereye götürüldü? Bir başka önemli yönetmelik Yapı İş Yerlerinde İş Sağlığı Güvenliği Yönetmeliği. Müteahhit kaydı tutulan bir müteahhit mi yoksa parası olup binayı yapan bir müteahhit mi? Bunun gibi daha birçok yönetmelik var.

Belediyeler denetimini yapmak, belgelerini vermek zorunda. Yapı denetim şirketlerinin denetim raporları üzerinden belediye, raporunu veriyor, ruhsatını veriyor. Aynı şekilde yıkım ruhsatını belediye veriyor. Belediyenin verdiği yıkım belgesinin ve ek belgelerinin doğru olup olmadığına bakmak zorundayız. Asbest değerlendirme ve asbest risk raporu var mı, yok mu? Var ise bu değerlendirme raporunu bakanlık tarafından onaylı laboratuvarlar mı yaptı, yoksa birkaç kimya mühendisi veya tekniker mi imzaladı?

Elimizde yeteri kadar hukuk mevzuatı var. Eklerinde AB ve Avrupa Konseyi'nin standartları bulunuyor. Bu belgeler yaşama geçip yıkımdan önce, sırasında, sonrasında ne kadar uygulanıyor? Müteahhitler bu belgelere uyuyor mu, denetimleri yapılıyor mu? Belediye ruhsatları verirken bu hukuk metinlerine uygun olarak hazırlıyor mu? Yoksa belge varmış gibi gösterip onaylatıyorlar mı?

Bu kapsamda biz ilk muhatap olarak Çankaya Belediyesi'ne hitaben bir taslak dilekçe hazırladık. Yıkım mevzuatına uydunuz mu, belgeyi mevzuata uygun verdiniz mi? Yıkımdan üç gün önce belediyenin gelip komşu parsellere 'Yarından itibaren bu binada yıkım başlayacak. Bu binanın yıkım belgesi asbestli/asbestsiz, önleminizi alın, biz de devlet olarak aldık' demesi lazım. Belediyeyi dava da edebileceğimiz bir sürece girmek için Bilgi Edinme Kanunu’nu dilekçemizde devreye soktuk. Yanıtın gecikmesi veya yanlış olması durumunda dava açma hakkımız doğacak ve belki de örnek teşkil edecek davalar oluşacak. İlerleyen süreçte belki Meclis'i ve bakanlıkları baskı altına alarak mevzuat değişikliği konusunda zorlayacağız. Ama hukuk mücadeleleri geçici ve her zaman sonuç alıcı olmaz. Çevre sağlığı gibi temel bir konuda piyasanın, sermaye düzeninin devrede olmadığı bir yaşam tarzına geçeceğimiz bir mücaeleyi vermemiz gerekiyor.”

Mücadele haritası çıkarıldı

Uzmanlara sunumlarının ardından sorularını yönelten yurttaşlar, asbeste karşı mücadeleye bütün mahallelinin dahil olacağı şekilde önerilerini sıraladı ve Ayrancı Semt Evi’nin öncülüğünde gerçekleşecek olan mücadele haritası çıkarıldı.

Yurttaşların hafta boyunca Ayrancı Semt Evi’nin oluşturduğu dilekçeler için imza toplamaları ve dilekçelerin bir basın açıklaması ile belediyeye teslim edilmesi kararlaştırıldı. Mahalleliyi konu hakkında bilgilendirmek üzere farklı disiplinlerden oluşan uzmanların katılımıyla bir komisyon kurulması da alınan kararlar arasında.

Ayrıca, Ayrancı Semt Evi’nde oluşturulan bir ekip Çankaya Belediye Meclisi'nin toplantılarına katılarak önümüzdeki günlerde asbest gündemini yakından takip edecek.

Yorumlar (0)
banner8
12
az bulutlu
banner9
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21