Kurye Hakları Derneği, "Moto Kurye Ölümleri Raporu"nu yayımlayarak 2025 yılında hayatını kaybeden moto kuryelere ilişkin verileri kamuoyuyla paylaştı.
Derneğin çalışmasına göre, 2025 yılında Türkiye genelinde en az 44 moto kurye çalışırken hayatını kaybetti. Raporda, "Denizli'de mesai sırasında alkollü bir sürücünün çarpması sonucu yaşamını yitiren 25 yaşındaki Muratcan Pekeroğlu'nun veya Çorum'da henüz 17 yaşında bir siparişi yetiştirmeye çalışırken hayattan koparılan Mert Ali Yigen'in ölümleri, bu istatistiğin arkasındaki ağır insani bedelin sadece iki örneğidir" denildi.
"Resmi istatistik bulunmuyor"
Kurye Hakları Derneği'nce, raporda kullanılan "en az" ifadesinin altı özellikle çizildi. Türkiye'de kurye ölümlerine ilişkin herhangi bir resmi istatistik bulunmadığı belirtilen raporda, vakalara; Kurye Haber ve İSİG verileri, sendika ve derneklerin dijital iletişim kanalları, avukatlardan alınan bilgiler ile ulusal ve dijital medyanın günlük taranması yoluyla ulaşıldığı ifade edildi. Bu nedenle kurye ölümlerinin, derneğin kısıtlı imkanlarıyla kayıt altına alınabildiği vurgulandı.
Raporda, şu ifadelere yer verildi:
"2024 yılında en az 63 olarak tespit ettiğimiz ölen kurye sayısının 2025 yılında 44 kurye olması, kurye ölüm oranının azaldığı şeklinde yorumlanmamalıdır. Zira TÜİK ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gibi yetkili kurumlar toplam çalışan kurye sayılarının ve kurye ölümlerinin kaydını tutmamaktadır. Dolayısıyla çalışan sayısının bilinmediği bu tabloda, ölümlerdeki sayısal düşüşü doğrudan bir iyileşme olarak nitelemek yanıltıcı olacaktır. Mevcut düşüşün sektörel bir düzelmeden mi, yoksa çalışan sayısındaki azalmadan veya veri erişimimizdeki kısıtlardan mı kaynaklandığını saptamak bilimsel olarak mümkün değildir. 44 kuryenin çalışırken canından olması, sektörde iş güvenliği ve işçi sağlığı ile ilgili ciddi sorunların devam ettiğine işaret etmektedir. Biz de bu sorunlara dikkati çekebilmek, kurye ölümlerine sebep olan faktörlerin incelenip gerekli düzenlemelerin yapılmasına ve önlemlerin alınmasına bir katkı sunabilmek ve en temelde insan hayatının değerini savunmak amacıyla bu raporu yayınlıyoruz."
Sektördeki olumsuz koşullar sıralandı
Raporda yer alan "Moto Kurye Ölümlerine Genel Bakış" bölümüne göre, 2025 yılında hayatını kaybeden kuryelerin büyük çoğunluğunu 28 yaş altı gençler oluşturdu. Ayrıca 4 kuryenin çocuk yaşta olduğu tespit edildi. Raporda, hayatını kaybeden kuryelerin yarısının dijital platformlar adına çalışan kuryeler olduğuna işaret edilerek, esnaf-kurye olarak adlandırılan sistemin işçi sağlığı ve güvenliği açısından ciddi biçimde ele alınması gerektiği vurgulandı.
Sektörde sömürüye yol açan olumsuzluklar; paket başı ödeme, hız temelli prim sistemi, düşük ücretler, uzun çalışma saatleri, yetersiz ve kalitesiz ekipman, zorlu hava koşullarında çalışmaya zorlanma ve etkisiz denetim mekanizmaları olarak sıralanırken, bu unsurların kuryelerin yaşam hakkını doğrudan tehdit ettiği kaydedildi.
Raporun "Sonuç ve Öneriler" bölümünde ise Türkiye’de toplam kaç moto kuryenin çalıştığının, bunların kaçının platform çalışanı, kaçının 4/a statüsünde işçi olduğunun kamuoyuyla paylaşılması gereğinin ve kurye kaza ve ölüm verilerinin düzenli olarak açıklanmasının öneminin altı çizildi. Bu bilgilerin alanda sağlıklı araştırma yapılabilmesi ve önleyici çözümler geliştirilerek gerekli düzenlemelerin hayata geçirilmesi açısından elzem olduğu vurgulandı.