Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), iş yerlerinde dijitalleşme ve güvenlik gerekçesiyle geçiş yapılan biyometrik tanımlama sistemleriyle ilgili son dönemde şikayetlerin arttığını açıkladı.
Parmak izi, yüz tanıma, iris ve retina taraması gibi biyometrik tanımlama sistemlerinin hızlı, doğru ve manipülasyona dirençli özellikleriyle cazip göründüğü ancak kişisel verilerin korunması hukuku bağlamında son derece hassas bir alan olduğu belirtildi.
Açıklamada, “Bu doğrultuda, mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesi hususunda kamuoyunun bilgilendirilmesi ve konuya ilişkin olarak Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından İlke Kararı alınması gereği hasıl olmuştur.” denildi.
Söz konusu biyometrik verilerin hassas nitelikte ve ele geçirilmeleri hâlinde değiştirilmelerinin veya geri alınmalarının mümkün olmaması nedeniyle, bu verilerin öğrenilmesi durumunda ilgili kişilerin mağduriyetine yol açılması ihtimali bulunduğundan korunmalarının büyük önem taşıdığı belirtildi.
'HUKUKA AYKIRILIK VAR'
Kararda, “İşverenin çalışma sürelerini takibi biyometrik tanımlama sistemleriyle yapılmasını öngören açık kanuni bir düzenleme bulunmadığından mesai takibinin biyometrik verilerin işlenmesi yoluyla gerçekleştirilmesi hukuka aykırılık teşkil edebilecektir.” denildi.
ÇALIŞANIN RIZASI YETERLİ DEĞİL
Mesai takibi amacıyla biyometrik verilerin kullanılması açık rıza şartına dayalı olarak gerçekleştirildiği belirtilirken, işçi ve işveren arasındaki durumda açık rızadan söz edilmesinin mümkün olmadığı şu ifadelerle anlatıldı:
“Tarafların eşit konumda olmadığı, taraflardan birinin diğeri üzerinde etkili olduğu veya taraflar arasında güç dengesizliğinin bulunduğu istihdam ilişkilerinde çalışana rıza göstermeme veya rızasını geri çekme imkânının etkin bir biçimde sunulmaması ya da rıza göstermemenin çalışan açısından muhtemel olumsuzluklar doğurabilmesi durumunda çalışanın gerçek bir seçeneğe sahip olduğu söylenemeyeceğinden rızanın özgür iradeye dayandığından da söz etmek mümkün olmayacaktır.”
Ayrıca rızanın geri alınabilmesi, biyometrik tanımlama sistemlerinin sürekliliğini ve uygulanabilirliğini zedeleyeceğinden biyometrik verilerin mesai takibi amacıyla yalnızca açık rıza şartına dayanılarak işlenmesinin de kural olarak yeterli bir hukuki zemin oluşturmadığı belirtildi.
ALTERNATİF SİSTEMLER MEVCUT
Kurul mesai takibi için şifreli kart veya PIN tabanlı sistemler, geleneksel imza ya da kağıt bazlı çizelgeler, RFID/NFC kimlik kartları gibi sistemlerin kullanılabildiğini ve biyometrik veri zorunluluğunun bulunmadığını vurguladı.