Türkiye'de yüksek ve yapışkan enflasyon hanehalkı bütçelerini zorlamaya devam ederken, Toplum Çalışmaları Enstitüsü (TÇE) gıda enflasyonunun "sağlıklı yaşam" üzerindeki doğrudan etkisini ölçmek amacıyla "İdeal Beslenme Endeksi"ni (TÇE-İDE) kamuoyuna duyurdu.
14 Nisan 2026 tarihinde yayımlanan rapor, fiili tüketim alışkanlıklarından ziyade, Sağlık Bakanlığı'nın "Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER) 2022" verilerinde yer alan örnek menülerin WEB-TÜFE fiyatlarıyla maliyetini hesaplayarak çarpıcı sonuçlar ortaya koydu.
Raporun girişinde Türkiye'deki gelir eşitsizliğinin gıda harcamalarına yansımasına dikkat çekildi. TÜİK 2024 verilerine atıfta bulunulan çalışmaya göre; Türkiye'de gelirden en az pay alan (en yoksul) yüzde 20'lik kesim, toplam harcamalarının yüzde 30,4'ünü gıda ve alkolsüz içeceklere ayırmak zorunda kalıyor. Gelirden en fazla pay alan en zengin yüzde 20'lik kesimde ise bu oran sadece yüzde 12,8. Bu tablo, gıda fiyatlarındaki artışın alt gelir gruplarında yarattığı refah kaybını net bir biçimde gözler önüne seriyor.
3 FARKLI AİLE, 3 FARKLI MALİYET
TÇE, sağlıklı beslenme maliyetini farklı demografik yapılara göre üç ayrı örnek aile üzerinden hesapladı. 2026 yılının ilk üç ayını kapsayan verilere göre maliyetler ve artış oranları şöyle şekillendi:
Aile 1 (30 ve 36 yaş ebeveyn, 4 yaş çocuk ve 3 aylık bebek): Bu ailenin 1 Ocak 2026'da 1.171,45 TL olan günlük ideal beslenme maliyeti, 31 Mart itibarıyla 1.345,71 TL'ye çıktı. İlk 3 aylık (kümülatif) gıda enflasyonu yüzde 14,0 oldu.
Aile 2 (42 yaşlarında ebeveyn, 10 ve 16 yaşlarında iki çocuk): Büyüme çağında çocuğu olan bu ailenin tablosu çok daha ağır. 1 Ocak'ta 1.411,94 TL olan günlük maliyet, 31 Mart'ta 1.706,99 TL'ye fırladı. Bu ailenin referans beslenme sepetindeki 3 aylık fiyat artışı yüzde 20,2 olarak gerçekleşti.
Aile 3 (Genç ebeveynler, iki küçük çocuk ve 68 yaşında bir yetişkin - 5 kişilik geniş aile): 1 Ocak'ta 1.522,85 TL olan günlük gıda masrafı, mart ayı sonunda 1.809,38 TL'ye ulaştı. Ailenin üç aylık sağlıklı beslenme maliyetindeki artış yüzde 18,0 oldu.
"SADECE GIDA GİRDİSİ HESAPLANDI, MUTFAK MASRAFI HARİÇ"
TÇE, raporda çok önemli bir metodolojik şerhe de yer verdi. Endeksin yalnızca referans menüleri hazırlamak için gereken "çiğ gıda" ürünlerinin piyasa fiyatlarını içerdiği belirtildi.
Yani, hesaplanan bu dudak uçuklatıcı rakamlara yemeğin hazırlanması için harcanan elektrik, doğalgaz, su maliyeti ile emek ve zaman maliyetleri dahil edilmedi. Dışarıda yeme-içme (restoran, paket servis) harcamalarının da kapsam dışı bırakıldığı düşünüldüğünde, Türkiye'deki hanelerin gerçek mutfak enflasyonu ve sağlıklı yaşama erişim maliyetinin tablodaki rakamların da ilerisinde olduğu ifade ediliyor. TÇE, bundan sonraki süreçte İdeal Beslenme Endeksi'ni her ayın ilk yarısında düzenli olarak kamuoyuyla paylaşacağını duyurdu.